GEO@Lommel

HITA wenst op grondgebied Lommel meerdere diepe geothermieprojecten te ontwikkelen. Uit een eerste analyse blijkt dat het ondergronds potentieel veelbelovend is door de aanwezigheid van drie mogelijke watervoerende lagen in de diepe ondergrond. Deze zijn achtereenvolgens met toenemende diepte (en ook ouderdom) de zandstenen van het Trias (ook wel Buntsandstein genoemd), de zandstenen van het Boven Carboon  (ook wel Neeroeterenzandsteen genoemd) en tenslotte de kalkstenen van het Onder Carboon (ook wel Kolenkalk genoemd omwille van de ligging onder de steenkoollagen van het Westfaliaan).

 

Bovengronds beschikt Lommel bovendien over zones met een grote dichtheid aan warmtevragers. In de eerste plaats springen het stadscentrum en  de industrieterreinen Maatheide en Kristalpark in het oog, maar ook in het noorden met de aanwezigheid van een subtropisch zwembad, een vakantiepark en sportinfrastructuur, is de warmtevraag voldoende hoog om tot het realiseren van een diepe geothermieproject te komen.

 

detailtopo maatheide v2

Industrieterrein Maatheide

In eerste instantie richt HITA zijn pijlen op het industrieterrein van Maatheide waar verschillende grote warmtevragers zijn gehuisvest. Op middellange termijn wensen deze bedrijven over te schakelen op een duurzame energiebron : zon, wind, … én diepe geothermie. De ligging van Maatheide laat eveneens toe om, via ondergrondse warmtenetten, de warmte te transporteren naar het  stadscentrum van Lommel. Een win-win situatie voor alle partijen.

Specifieke projectaanpak

In tegenstelling tot de as Wuustwezel-Turnhout-Mol, waar het oudste ondergrondse reservoir, gekend als Kolenkalk goed onderzocht is, is deze laag minder gekend in het oosten. Omwille van deze onzekerheid zal HITA als eerste stap een 3D seismische campagne uitvoeren.  Zogenaamde ‘3D seismiek’ geeft in tegenstelling tot ‘2D seismiek’ veel meer zekerheid over de ligging en continuïteit van breukvlakken en over de horizontale variaties in de reservoireigenschappen. Dit zijn essentiële gegevens  om een 3D model  te  bouwen en de risico’s op misboringen, aardbevingen, … maximaal uit te sluiten.

Elk van de drie targets in Lommel beschikt over een ander geologische risico, maar ook een ander  geothermisch potentieel. Onze projectaanpak beoogt in de eerste plaats te boren naar het diepste reservoir met het hoogste geothermisch potentieel. Dit is de Kolenkalk. Na het uitvoeren van een eerste boring kan een productie- en injectietest worden uitgevoerd. Bij onvoldoende potentieel zowel geologisch als vanuit economisch perspectief, kan het onderste deel van deze eerste put verlaten worden en kan het hoger gelegen watervoerende reservoir getest worden. Indien dit  aangepaste scenario voldoende potentieel biedt, kan een tweede put geboord worden naar het hoger gelegen reservoir. 

 

3D seismische campagne

Tijdens de 3D seismische campagne gaan trilwagens om de twintig meter trillingen in de ondergrond sturen. Door deze trillingen aan het maaiveld terug op te vangen via speciale meetapparatuur (geofonen) wordt een volwaardig driedimensionaal beeld gevormd van de diepe ondergrond. De exacte projectlocatie ligt nog niet vast maar zal meer dan waarschijnlijk in de buurt van het industrieterrein Maatheide gebeuren.

 

Vervolgtraject

HITA plant de seismische campagne tweede helft van juli 2021. Hierna dient de nodige gegevensverwerking en interpretatie te gebeuren. Als alles vlot verloopt, kan in het najaar van 2021 een projectlocatie vastgelegd worden waarvoor de nodige vergunningsprocedures worden opgestart. Dit gaat dan zowel om een omgevingsvergunningstraject als een opsporingsvergunningsaanvraag voor het opsporen van aardwarmte in de diepe ondergrond. Ten vroegste begin 2023 kan er dan geboord worden naar de drie watervoerende lagen. Ongeveer 2 jaar later, begin 2025, kan de eerste duurzame warmte uit de diepe ondergrond richting de afnemers stromen.

Veelgestelde vragen.

Is de exacte locatie voor de eerste geothermiecentrale al gekend?

Neen. De seismische campagne die wordt uitgevoerd eind juli zal meer duidelijkheid geven over de ondergrond. Indien de ondergrond gunstig blijkt, kan met deze informatie later een geschikte locatie voor een geothermie centrale bepaald worden. De seismische campagne zal plaatsvinden op en rond het industrieterrein Maatheide, Lommel-Werkplaatsen en Lommel-Hezerbergen.

Wat met de kans op aardbevingen? 

Algemeen is de kans op aardbevingen ten gevolge van een diepe geothermieproject klein. Bij klassieke hydrothermale systemen is de ondergrondse waterlaag waaruit water wordt opgepompt en opnieuw geïnjecteerd, van nature voldoende doorlatend. Hierdoor is hoofdzakelijk weinig tot geen bijkomende druk nodig om water terug in deze ondergrondse laag te pompen. In Lommel wordt  verwacht om het water met een zeer lage druk terug te pompen. Hierdoor wordt het risico op het ‘induceren’ van aardbevingen als zeer laag ingeschat. Bij zogenaamde Enhanced Geothermal Systems’, waarbij de doorlatendheid van het ondergrondse reservoir kunstmatig wordt verbeterd door grote debieten water onder zeer hoge druk terug te pompen, is het risico op aardbevingen aanzienlijk hoger. Dit type van projecten is in Lommel niet aan de orde. 

Is er verhoogde radioactiviteit bij diepe geothermieprojecten? 

Zowat één derde van de warmte die constant uit de Aarde stroomt, is afkomstig van radioactief verval. Het water dat in Lommel zal opgepompt worden, zal dus deels opgewarmd zijn door dit proces van radioactiviteit. Een belangrijke kleisteenlaag die rijk is aan uranium, is dan ook aanwezig net boven de doorlatende kalksteenlaag en zorgt mee voor de hoge temperatuur van het water. Aangezien het water in het gesteente ‘in evenwicht’ is met de (radioactieve) mineralen die in het gesteente aanwezig zijn, zal het opgepompte water dan ook enkele radio-isotopen bevatten. Echter, het water dat opgepompt zal worden, blijft in een gesloten circuit van buizen, waarbij aan de buitenzijde weinig tot geen straling meer te meten is. Nadat de energie (warmte) onttrokken is van het opgepompte water, zal het ook ongewijzigd teruggepompt worden in dezelfde laag. Wel dient in de geothermiecentrale rekening gehouden te worden met mogelijke ‘aanrijkingen’ aan kleppen en bochten in het leidingwerk, waar door de afkoeling van het water enkele radio-actieve mineralen kunnen neerslaan. Indien dit materiaal verwijderd wordt of uitgefilterd wordt, dient dit met de nodige voorzorgsmaatregelen verwijderd te worden. Deze procedures worden gecontroleerd door het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC). 

Meer weten?

Contacteer ons

ProjectUpdates.

datum ikoon29/06/2021

Seismische campagne Lommel van start op 19 juli

Op 19 juli start de seismische campagne die de diepe ondergrond in het noordwesten van Lommel in kaart gaat brengen. Drie trilwagens zullen voor deze campagne operationeel zijn, terwijl een vierde trilwagen als back-up in de buurt zal zijn.  

Vanaf  dinsdag 20 juli zullen de posities van de meettoestellen (geofonen) en de finale trajecten van de trilwagens worden opgemeten met GPS-toestellen. Deze posities zullen aangeduid worden met een merkteken (kleine paaltjes of tijdelijke spray). Aansluitend zullen de meer dan 3.250 geofonen geplaatst worden zodanig dat de effectieve trillingsmetingen kunnen starten ten laatste op maandag 26 juli. 

Volgens planning zullen de trilwagens van maandag 26 juli tot en met donderdag 29 juli rondrijden in de straten en bossen in Maatheide en Werkplaatsen. In totaal zullen de trilwagens een traject van  23 kilometer afleggen en daarnaast zullen over een afstand van ruim 65 kilometer geofonen geplaatst worden. De kaart toont de geplande trajecten voor de trilwagens in een groene kleur. Langs deze trajecten worden eveneens geofonen geplaatst. Daarnaast zijn er lijnen in het rood aangeduid waar enkel geofonen zullen worden geplaatst en waar de trilwagens niet zullen rijden.  

Als alles vlot verloopt is op donderdag 29 juli het laatste trilpunt uitgevoerd en kunnen alle meettoestellen weer opgeruimd worden. Ten laatste op vrijdag 6  augustus is dan de hele meetcampagne afgerond en kunnen de gegevens verwerkt worden door een gespecialiseerde firma. De eerste resultaten van de campagne worden verwacht in oktober 2021. 

 

Kaart Lommel